Στην Ουάσινγκτον, ο Άντονι Φάουτσι κλήθηκε να απαντήσει για ένα ζήτημα που η παγκόσμια εξουσία θα ήθελε να έχει ήδη θαφτεί κάτω από τόνους «ειδικών», τηλεοπτικών διαγγελμάτων και απαγορεύσεων: από πού ξεκίνησε πραγματικά η Covid-19 και ποιοι γνώριζαν τι από την αρχή.
Ο άνθρωπος που για χρόνια παρουσιάστηκε ως η απόλυτη αυθεντία , ο άνθρωπος του οποίου οι εισηγήσεις επηρέασαν ελευθερίες, δουλειές, οικογένειες και ζωές εκατομμυρίων πολιτών, βρέθηκε ενώπιον της Επιτροπής Εσωτερικής Ασφάλειας της Γερουσίας. Όχι για να δώσει μια καθαρή εξήγηση, αλλά –σύμφωνα με το δημοσίευμα– για να επικαλεστεί πάνω από εκατό φορές την Πέμπτη Τροπολογία. Δηλαδή, το δικαίωμα να μη μιλήσει όταν όσα θα πει ενδέχεται να τον εκθέσουν.
Πόσο βολικό. Όταν έπρεπε να επιβληθούν μέτρα σε ολόκληρες κοινωνίες, η «επιστήμη» εμφανιζόταν αλάνθαστη και αδιαπραγμάτευτη. Όταν έπρεπε να φιμωθούν ερωτήματα για τη Γουχάν, η συζήτηση βαφτιζόταν «παραπληροφόρηση». Τώρα που τίθενται ερωτήματα για το εργαστήριο, τις χρηματοδοτήσεις και τις έρευνες πάνω σε επικίνδυνους ιούς, η απάντηση είναι σιωπή, δικηγόροι και συνταγματικές ασπίδες.
Ο Ραντ Πολ είπε κατά την ακρόαση: «Ελπίζω σήμερα ο δρ Φάουτσι να πει επιτέλους την αλήθεια, να παραδεχθεί ότι ήταν λάθος η χρηματοδότηση επικίνδυνης έρευνας στην Κίνα, να παραδεχθεί ότι ο κίνδυνος αυτής της έρευνας ξεπερνούσε κάθε πιθανό όφελος, να ζητήσει συγχώρεση και να δεσμευτεί ότι θα βοηθήσει την κυβέρνησή μας να δημιουργήσει ασφαλιστικές δικλίδες, ώστε μια ανθρωπογενής επιδημία να μην ξανασυμβεί ποτέ».
Η απάντηση του Φάουτσι, σε αλλεπάλληλες ερωτήσεις για την πιθανή εργαστηριακή προέλευση του ιού, για τη χρηματοδότηση ερευνών «gain-of-function» και για πιθανές διασυνδέσεις με κρατικές υπηρεσίες, ήταν μονότονα η ίδια: «Με τη συμβουλή του νομικού μου συμβούλου, αρνούμαι με σεβασμό να απαντήσω, βάσει των δικαιωμάτων μου που απορρέουν από την Πέμπτη Τροπολογία του Συντάγματος».
Ας είμαστε σαφείς: δεν έχει αποδειχθεί οριστικά ότι η Covid-19 δημιουργήθηκε στο Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν. Αυτό όμως δεν αθωώνει κανέναν από την υποχρέωση να απαντήσει. Ιδίως όταν, από πολύ νωρίς υπήρχαν σοβαρές εσωτερικές αμφιβολίες για τη θεωρία της αγοράς της Γουχάν, ενώ προς τα έξω το αφήγημα της «φυσικής μετάδοσης» προβαλλόταν ως περίπου αδιαμφισβήτητο.
Το θέμα δεν είναι μόνο ιατρικό. Είναι βαθιά πολιτικό και ηθικό. Ποιος αποφάσισε τι επιτρέπεται να συζητείται; Ποιος επέλεξε ποιες επιστημονικές φωνές θα προβληθούν και ποιες θα στοχοποιηθούν; Ποιος χρηματοδότησε έρευνες που ενδεχομένως ξεπέρασαν κάθε όριο ασφάλειας; Και, κυρίως, ποιος θα λογοδοτήσει αν αποδειχθεί ότι ολόκληρος ο πλανήτης πλήρωσε το τίμημα αλαζονικών πειραμάτων και πολιτικών σκοπιμοτήτων;
«Είναι παράνομο να παρεμποδίζεις μια έρευνα του Κογκρέσου. Θα υπάρξουν συνέπειες για την άρνησή σας να καταθέσετε», είπε ο Ραντ Πολ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διαδικασίας για περιφρόνηση του Κογκρέσου.
Η κοινωνία δεν χρειάζεται άλλα κηρύγματα από εκείνους που, την ώρα της κρίσης, απαίτησαν τυφλή υπακοή. Χρειάζεται όλα τα έγγραφα στο φως, πραγματική έρευνα χωρίς πολιτικές προστασίες και απαντήσεις χωρίς υπεκφυγές. Γιατί όσο η αλήθεια μένει κλειδωμένη πίσω από δικηγορικά γραφεία και επιτροπές, η δυσπιστία των πολιτών δεν θα σβήνει. Θα μεγαλώνει.
