Η τοποθέτηση του εκπροσώπου τύπου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας Όμηρου Τσάπαλου ίσως πέρασε απαρατήρητη από πολλούς. Ωστόσο, μέσα σε λίγες μόνο φράσεις περιέγραψε με απόλυτη σαφήνεια ένα μοντέλο κοινωνίας που αρκετοί προωθούν εδώ και χρόνια. Ένα μοντέλο στο οποίο το κράτος δεν περιορίζεται απλώς στο να διοικεί, αλλά φιλοδοξεί να γνωρίζει τα πάντα για τον πολίτη, να καταγράφει τα πάντα και τελικά να του υποδεικνύει τι δικαιούται, τι πρέπει να πάρει και πώς πρέπει να ζει.
Όταν ακούμε ότι «το κράτος θα σου λέει ποια επιδόματα δικαιούσαι», δεν μιλάμε απλώς για μία τεχνική διευκόλυνση. Πρόκειται για μια δημόσια παραδοχή ότι ο στόχος είναι η πλήρης χαρτογράφηση της ζωής του πολίτη. Το κράτος να γνωρίζει τα εισοδήματά σου, την οικογενειακή σου κατάσταση, τις ανάγκες σου, τις συνήθειές σου και να καθορίζει ποιες παροχές θα λαμβάνεις.
Για χρόνια πολλοί προειδοποιούσαν ότι η κατεύθυνση αυτή οδηγεί σε μια κοινωνία ολοένα και πιο ελεγχόμενη. Σήμερα δεν χρειάζονται εικασίες. Οι ίδιοι οι εκπρόσωποι του συστήματος περιγράφουν δημόσια το πώς το αντιλαμβάνονται. Ένα κράτος που θα έχει πλήρη εικόνα του πολίτη και θα τον ενημερώνει τι μπορεί να πάρει από τον κρατικό μηχανισμό.
Το ερώτημα όμως είναι βαθύτερο. Ποιος είναι ο τελικός στόχος; Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια τη λογική των επιδομάτων. Αντί να δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια κοινωνία παραγωγικών, οικονομικά ανεξάρτητων και ελεύθερων πολιτών, προωθείται σταδιακά ένα μοντέλο διαρκούς εξάρτησης. Ένα μοντέλο όπου όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα βασίζονται σε κρατικές παροχές για να συμπληρώνουν το εισόδημά τους ή ακόμη και για να καλύπτουν βασικές ανάγκες της ζωής τους.
Αυτό είναι που πολλοί αποκαλούν «κράτος πατερούλη». Ένα κράτος που εμφανίζεται ως προστάτης και φροντιστής, αλλά ταυτόχρονα συγκεντρώνει όλο και περισσότερη γνώση και εξουσία πάνω στον πολίτη. Ένα κράτος που αποφασίζει ποιος δικαιούται τι, ποιος θα ενισχυθεί και με ποιον τρόπο.
Οι υποστηρικτές αυτού του μοντέλου το παρουσιάζουν ως πρόοδο και εκσυγχρονισμό. Οι επικριτές του όμως βλέπουν κάτι διαφορετικό: μια κοινωνία όπου η οικονομική ανεξαρτησία υποχωρεί και αντικαθίσταται από την εξάρτηση από τον κρατικό μηχανισμό. Μια κοινωνία στην οποία ο πολίτης δεν ενθαρρύνεται να στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις, αλλά να περιμένει την επόμενη παροχή, το επόμενο βοήθημα, το επόμενο επίδομα.
