Έντομα στο πιάτο, λιγότερο κρέας, περισσότερες φυτικές πρωτεΐνες και «ευαισθητοποιημένοι» καταναλωτές: αυτή είναι η κατεύθυνση που αρχίζει να ξεδιπλώνεται στην Ελβετία μέσα από τη νέα γεωργική πολιτική AP30+. Οι αλευρόσκωληκες, οι γρύλοι και οι μεταναστευτικές ακρίδες έχουν ήδη εγκριθεί ως τρόφιμα στη χώρα από το 2017. Την ίδια ώρα, η παραγωγή εντόμων εμφανίζεται ως πιθανή «ευκαιρία διαφοροποίησης» για αγροτικές επιχειρήσεις, ακόμη και με τη δυνατότητα επενδυτικών δανείων υπό προϋποθέσεις.
Δεν πρόκειται απλώς για μια συζήτηση γύρω από νέες διατροφικές επιλογές. Πρόκειται για μια ευρύτερη πολιτική κατεύθυνση που δεν σταματά στο χωράφι, στην κτηνοτροφική μονάδα ή στο εργοστάσιο τροφίμων. Με την AP30+, το ελβετικό Ομοσπονδιακό Συμβούλιο μιλά ανοιχτά για «μετατόπιση παραδείγματος» και για ένα συνολικό, βιώσιμο σύστημα τροφίμων που θα περιλαμβάνει παραγωγούς, βιομηχανία, λιανεμπόριο και καταναλωτές.
Στο πλαίσιο αυτό, προωθούνται οι φυτικές καλλιέργειες για άμεση ανθρώπινη κατανάλωση, ενώ προβλέπονται συμφωνίες-στόχοι με τους μεγάλους λιανοπωλητές και εκστρατείες «ευαισθητοποίησης» των πολιτών για την ισορροπημένη και βιώσιμη διατροφή.
Εδώ αρχίζει ο προβληματισμός. Όταν το κράτος συνεργάζεται με τις μεγάλες αλυσίδες τροφίμων, δίνει κατεύθυνση στην παραγωγή, ενισχύει συγκεκριμένα προϊόντα και ταυτόχρονα επιχειρεί να διαμορφώσει τις διατροφικές συνήθειες της κοινωνίας, δεν περιορίζεται στην ενημέρωση. Επηρεάζει άμεσα τι θα παράγεται, τι θα προβάλλεται στα ράφια και τι θα παρουσιάζεται ως η «σωστή» επιλογή.
Κανείς δεν απαγορεύει σε κάποιον να επιλέξει vegan διατροφή ή να δοκιμάσει προϊόντα από έντομα. Αυτό είναι προσωπική υπόθεση. Όμως άλλο η ελεύθερη επιλογή και άλλο η σταδιακή πολιτική πίεση προς ένα συγκεκριμένο διατροφικό μοντέλο.
Το κράτος οφείλει να εγγυάται ασφαλή και ποιοτικά τρόφιμα. Δεν οφείλει να μετατρέπεται σε διατροφικό καθοδηγητή. Το πιάτο του πολίτη δεν είναι πεδίο κοινωνικής μηχανικής.
