Οι Ισλανδοί έστειλαν ένα καθαρό μήνυμα προς τις Βρυξέλλες: η εθνική κυριαρχία δεν μπαίνει τόσο εύκολα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Με ποσοστό 52,8%, οι πολίτες της Ισλανδίας απέρριψαν την πρόταση για επανέναρξη των συνομιλιών ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά την πίεση που ασκήθηκε υπέρ της «ευρωπαϊκής ασφάλειας» και της δήθεν σταθερότητας.
Δεν επρόκειτο καν για άμεση ένταξη. Το ερώτημα αφορούσε απλώς το άνοιγμα νέων διαπραγματεύσεων. Κι όμως, η ισλανδική κοινωνία επέλεξε να τραβήξει χειρόφρενο. Γιατί γνωρίζει ότι, όταν αρχίζουν οι συζητήσεις με τις Βρυξέλλες, στο τέλος το τίμημα δεν περιορίζεται σε υπογραφές και τεχνικούς όρους. Αγγίζει την οικονομία, τη νομοθεσία, την εξωτερική πολιτική και, κυρίως, τον έλεγχο των εθνικών πόρων.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η αλιεία, ένας τομέας ζωτικής σημασίας για τη χώρα. Οι Ισλανδοί φοβούνται ότι η υπαγωγή στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ θα μπορούσε να περιορίσει τον έλεγχό τους στα πλούσια αλιευτικά τους ύδατα. Και ο φόβος αυτός δεν είναι παράλογος: όταν ένας μικρός λαός παραχωρεί τη διαχείριση των φυσικών του πόρων σε έναν υπερεθνικό μηχανισμό, δύσκολα την παίρνει πίσω.
Η Ισλανδία είναι ήδη μέλος του ΝΑΤΟ, συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και στη ζώνη Σένγκεν. Συνεπώς, η απόφαση δεν ήταν απομόνωση. Ήταν επιλογή να διατηρήσει όσο το δυνατόν περισσότερο χώρο για ανεξάρτητες αποφάσεις.
Το αποτέλεσμα αποτελεί υπενθύμιση ότι η Ευρώπη δεν είναι μόνο οι θεσμοί των Βρυξελλών. Είναι και οι λαοί της. Και όταν αυτοί ερωτώνται πραγματικά, δεν απαντούν πάντοτε όπως θα ήθελε το ευρωπαϊκό κατεστημένο.
