Η ανθρωπότητα ίσως περνά σιωπηλά σε μια νέα, αχαρτογράφητη εποχή: αυτή της δημογραφικής συρρίκνωσης. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτή η αλλαγή δεν αφορά πια μόνο την Ευρώπη, την Ιαπωνία ή τη Νότια Κορέα. Απλώνεται σχεδόν παντού.
Η μελέτη Terra Incognita: Τα Οικονομικά ενός Συρρικνούμενου Κόσμου, των Jesus Fernandez-Villaverde και Patrick Norrick, προειδοποιεί πως από το 2026 η παγκόσμια γονιμότητα ενδέχεται να έχει πέσει κάτω από το όριο αναπλήρωσης των γενεών. Δηλαδή, γεννιούνται λιγότερα παιδιά από όσα χρειάζονται για να διατηρηθεί ο πληθυσμός σταθερός μακροπρόθεσμα.
Πρόκειται για ένα πρωτοφανές φαινόμενο στην ιστορία του ανθρώπινου είδους. Ούτε πόλεμοι, ούτε πανδημίες, ούτε μεγάλες καταστροφές δεν είχαν καταφέρει να ρίξουν συνολικά την ανθρωπότητα κάτω από αυτό το κρίσιμο όριο. Κι όμως, σήμερα η γονιμότητα υποχωρεί σε 219 από τις 236 χώρες και περιοχές που εξετάστηκαν.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: 0,87 παιδιά ανά γυναίκα στην Ταϊλάνδη, 1,01 στην Κολομβία, 1,35 στο Ιράν, 1,52 στη Βραζιλία. Η κρίση δεν έχει πλέον γεωγραφικά ή πολιτισμικά σύνορα.
Οι συνέπειες θα είναι βαθιές. Λιγότεροι νέοι εργαζόμενοι θα καλούνται να στηρίξουν περισσότερους ηλικιωμένους, συντάξεις, νοσοκομεία και δημόσια ταμεία που ήδη πιέζονται. Η οικονομική ανάπτυξη θα φρενάρει και κοινωνίες ολόκληρες θα αλλάξουν χαρακτήρα.
Ο παγκόσμιος πληθυσμός μπορεί να συνεχίζει προσωρινά να αυξάνεται, όμως αυτό οφείλεται στις μεγάλες γενιές του παρελθόντος. Η μελέτη εκτιμά κορύφωση γύρω στο 2056 και μετά πτώση. Ο Μασκ, ο οποίος έχει 13 παιδιά, έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τη μείωση των γεννήσεων ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τον πολιτισμό. Το 2022, έγραψε ότι «η κατάρρευση του πληθυσμού λόγω των χαμηλών ποσοστών γεννήσεων αποτελεί πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο για τον πολιτισμό από την υπερθέρμανση του πλανήτη». Πέρυσι, προειδοποίησε ότι «τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων θα τερματίσουν τον πολιτισμό»
