Η εκχώρηση του δημοσίου τομέα της υγείας σε ιδιωτικούς ομίλους, που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, προϋποθέτει τον μετασχηματισμό του τρόπου λειτουργίας του συστήματος υγείας με προσανατολισμό στη λογική της μέγιστης δυνατής κερδοφορίας. Κομβικό σημείο της διαδικασίας αποτελεί η ψηφιακή μετάβαση διότι παρέχει τα εργαλεία κατηγοριοποίησης και διαλογής των ασθενών ώστε να διευκολύνεται ο αποκλεισμός όσων θεωρούνται οικονομικά ασύμφοροι για το νέο σύστημα.
Σήμερα μπορεί οποιοσδήποτε με την εισαγωγή ενός ΑΜΚΑ στο ηλεκτρονικό σύστημα να έχει πλήρη εικόνα των απόρρητων – υποτίθεται – δεδομένων υγείας του ασθενούς. Στους δυνητικά ενδιαφερόμενους συγκαταλέγονται εργοδότες, τράπεζες και φυσικά ασφαλιστικές εταιρείες. Από ηθικής και νομικής σκοπιάς κάτι τέτοιο μέχρι προ ολίγων ετών θα θεωρούνταν αδιανόητο. Η διαχείριση και επεξεργασία των δεδομένων υγείας έχει ανατεθεί από το υπουργείο υγείας στην ανώνυμη εταιρεία ΗΔΙΚΑ, η οποία αντλεί σε πραγματικό χρόνο δεδομένα μέσα από το λογισμικό των νοσοκομείων (χωρίς τη συγκατάθεση των γιατρών) επικαιροποιώντας τους ψηφιοποιημένους φακέλους των ασθενών.
Απ΄ ότι φαίνεται όμως η τεχνολογία στην παρούσα φάση δεν εξυπηρετεί επαρκώς τις ασφαλιστικές εταιρείες, που πρέπει να αναζητήσουν μέσα σε έναν δαιδαλώδη ψηφιακό χώρο την επίμαχη πληροφορία και κατόπιν να την αποκωδικοποιήσουν προς όφελός τους. Η θεσμοθέτηση από το υπουργείο ξεχωριστού μητρώου ογκολογικών ασθενών θα δίνει στο εξής στις εταιρείες τη δυνατότητα με το πάτημα μόνο ενός κουμπιού να αξιολογούν την ασφαλιστική καταλληλότητα του υποψήφιου πελάτη. Το γεγονός ότι τα στοιχεία του νέου “εθνικού μητρώου” όχι μόνο δεν είναι ανωνυμοποιημένα αλλά αντιθέτως απαιτείται υποχρεωτική καταχώρηση από το γιατρό τού ΑΜΚΑ του ασθενούς όσο και της νόσου του σε μορφή κωδικού, δείχνει ότι πίσω από το πρόσχημα της επιδημιολογικής επιτήρησης και της στατιστικής μελέτης βρίσκεται η πρόθεση δημιουργίας ενός επιπρόσθετου θεματικού ηλεκτρονικού φακέλου προς μέγιστη διευκόλυνση των εταιρειών.
Σε αυτό το πλαίσιο η ειδικότητα της Παθολογικής Ανατομίας, μέχρι πρότινος άγνωστη στο ευρύ κοινό, με τεράστιες παθογένειες και τραγικές ελλείψεις σε εργαστηριακό εξοπλισμό και προσωπικό, έρχεται τώρα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος καθώς αποτελεί μέσω της διάγνωσης και του καθορισμού των ειδικών χαρακτηριστικών της νόσου τον πρώτο σταθμό αναφοράς για τον ογκολογικό ασθενή. Η πρώτη κρούση του υπουργείου και των υπαλλήλων της ΗΔΙΚΑ στους παθολογοανατόμους με αίτημα το φακέλωμα των ογκολογικών ασθενών τους στην ξεχωριστή πλατφόρμα του νέου “εθνικού μητρώου”, δεν έφερε προσώρας το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ωστόσο τα ψηφιακά εργαλεία που εν τέλει θα οδηγήσουν τους γιατρούς στη συμμόρφωση βρίσκονται στα σκαριά.
Σε συνέντευξη τύπου που πραγματοποιήθηκε προ ολίγων ημερών με αφορμή τη 10η πανελλήνια διημερίδα Παθολογικής Ανατομίας, η πρόεδρος του ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής (ΕΕΠΑ) υποστήριξε μεταξύ άλλων ότι η έλλειψη προσωπικού στα εργαστήρια θα μπορούσε να αντικατασταθεί από τεχνολογία και συγκεκριμένα από αυτοματοποιημένο σύστημα ψηφιακής υποστήριξης όλης της λειτουργίας του εργαστηρίου. Πρότεινε τη στελέχωση των εργαστηρίων με διοικητικούς μάνατζερ (όχι με περισσότερους γιατρούς, αυτούς εξάλλου θα τους αντικαταστήσει η ψηφιακή νοημοσύνη) και υπογράμμισε την αναγκαιότητα ύπαρξης προτυποποιημένων ψηφιακών ιστολογικών πορισμάτων τα οποία θα διασυνδέονται με τον ψηφιακό φάκελο του ασθενούς, από όπου στη συνέχεια θα τροφοδοτείται αυτόματα το εθνικό μητρώο ασθενών με καρκίνο.. Τα πρότυπα αυτά, όπως επισήμανε η πρόεδρος, βρίσκονται ήδη υπό επεξεργασία και μένει να δούμε με ποιον τρόπο θα επιβληθούν στους παθολογοανατόμους, που καλούνται μελλοντικά να περιορίσουν την – ενίοτε σύνθετη – ιστολογική τους περιγραφή σε ψηφιακά προεπιλεγμένες απαντήσεις..
Στην ίδια συνέντευξη ο αντιπρόεδρος του ΔΣ της ΕΕΠΑ αναφέρθηκε στη διενέργεια ελέγχων ποιότητας που αφορούν προσωπικό και υποδομές (έλεγχοι που θα αξιοποιηθούν για την κατάργηση αρκετών εργαστηρίων ειδικά στην περιφέρεια) και στην κωδικοποίηση των ιατρικών πράξεων (η οποία αποτελεί μέγιστη προτεραιότητα του υπουργείου υγείας). Επίσης έδωσε έμφαση στην κοστολόγηση των ειδικών βιοδεικτών για τον καρκίνο και τις νεοπλασίες χρησιμοποιώντας την τελευταία πιο προσφιλή ατάκα του πολιτικού συστήματος “ο τζάμπας πέθανε”. Η φράση αυτή ωστόσο αναφέρεται μόνο στην κοστολόγηση των υπηρεσιών κατά το πρότυπο της επιχείρησης με την οποία εξομοιώνει το νοσοκομείο ο αντιπρόεδρος στην ομιλία του. Σε ό,τι αφορά την αποζημίωση των γιατρών οι διεκδικήσεις της ΕΕΠΑ περιορίζονται σε επιδόματα αντί αξιοπρεπούς μισθού.
Από τα παραπάνω γίνεται προφανές ότι στην προώθηση του πλάνου μετάβασης προς μία ιδιωτική υγεία εμπλέκονται σε στενή συνεργασία με τους κρατικούς φορείς και θεσμικά όργανα των σχετικών ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων η Ελληνική Εταιρεία Παθολογικής Ανατομικής, η οποία στο πλαίσιο ενός αναβαθμισμένου, πέραν του τυπικού επιστημονικού της ρόλου εξυπηρετεί την ατζέντα κωδικοποίησης-κοστολόγησης-ψηφιοποίησης των δεδομένων της υγείας. Η πενιχρή συμμετοχή στη διημερίδα όπου προσήλθαν κυρίως αντιπρόσωποι εταιρειών είναι αρκετά ενδεικτική του νέου προσανατολισμού της ΕΕΠΑ.
Να επισημάνουμε ότι τα παραπάνω εργαλεία θα μπορούσαν κάλλιστα σε έναν ιδανικό κόσμο να υποστηρίξουν το σύστημα υγείας και να παρέχουν τις διευκολύνσεις στις ιατρικές ειδικότητες τις οποίες ευαγγελίζονται όσοι τα προωθούν. Εν τούτοις μέσα στη γενική εικόνα της κατάρρευσης που προέκυψε από την σκόπιμη πολιτική υποβάθμισης και διάλυσης του εθνικού συστήματος υγείας, η χρήση όρων όπως ψηφιακός μετασχηματισμός, κοστολόγηση υπηρεσιών, κωδικοποίηση ασθενειών κλπ από τους υπαίτιους της διάλυσης και τους ημέτερους δεν αφήνει περιθώριο αμφιβολίας ως προς τις πραγματικές προθέσεις. Στους κυρίους και τις κυρίες του ΔΣ της ΕΕΠΑ λέμε ότι οι παθολογανατόμοι δεν αποδέχονται το ρόλο του διεκπεραιωτή αυτοματοποιημένης ιατρικής και του πληροφοριοδότη για προσωπικά ιατρικά δεδομένα προς όφελος κερδοσκοπικών ομίλων. Σταματήστε να συναλλάσσεστε με εμπόρους της υγείας διότι το τοπίο της ερήμωσης που βλέπετε στις ημερίδες σας σύντομα θα είναι μια καθολική πραγματικότητα και μέσα στους χώρους της δουλειάς μας και ίσως γι αυτό να χρειαστεί μια μέρα να λογοδοτήσετε.
Αργυρώ Σαββανή
Ιατρός Παθολογοανατόμος
1.7.2026
Ένα σχόλιο
Τα μέλη του ΔΣ της ΕΕΠΑ ανακοίνωσαν τα ακόλουθα ως απάντηση στο συγκεκριμένο άρθρο:
Το δημοσίευμα της κας Α. Σαββανή, παραποιώντας και παρερμηνεύοντας τα λεγόμενα και γραφόμενα από το ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής (ΕΕΠΑ), σε βαθμό κακοήθους συκοφαντικής δυσφήμισης, επιχειρεί να συνδέσει το επιστημονικό και θεσμικό έργο της ΕΕΠΑ με πολιτικές σκοπιμότητες και εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων. Καθένας μπορεί να διασταυρώσει την αλήθεια των γραφομένων ανατρέχοντας στην πηγή (συνέντευξη τύπου κατά την 10η Διημερίδα), ωστόσο οφείλουμε εδώ να αποκαταστήσουμε την πραγματικότητα. Οφείλουμε να σημειώσουμε εξ αρχής ότι 5 από τα 7 μέλη του ΔΣ είμαστε επί μακρόν δημόσιοι λειτουργοί και αγωνιζόμαστε για τη Δημόσια Υγεία.
Οι άξονες στους οποίους αναφέρθηκε το Διοικητικό Συμβούλιο κατά την πρόσφατη 10η Πανελλήνια Διημερίδα αποτελούν διεθνώς καθιερωμένες πρακτικές και αυτονόητες προϋποθέσεις για τη σύγχρονη άσκηση της ιατρικής και ειδικότερα της Παθολογικής Ανατομικής:
Το πρώτο θέμα που θέσαμε αφορούσε στην υποστελέχωση των Εργαστηρίων μας σε ιατρικό, παραϊατρικό, γραμματειακό και διοικητικό προσωπικό, με δεδομένη την ποιοτική και ποσοτική αύξηση του εργασιακού φόρτου και στην ανάγκη για αντίστοιχες προσλήψεις. Δεν ζητήσαμε να αντικατασταθεί το προσωπικό από τεχνολογία αλλά στις παρούσες συνθήκες η τεχνολογία να συνδράμει στις βεβαρημένες λειτουργίες του προσωπικού. Ούτε βέβαια ζητήσαμε manager αντί για ιατρούς, αλλά manager να κάνουν τη δουλειά τους, όπως διαχείριση αντιδραστηρίων, τήρηση αποθήκης αναλωσίμων, οργάνωση αιτημάτων και αξιολόγηση προμηθειών, διαχείριση αδειών και λοιπών λειτουργιών του εργαστηρίου, αντί να τις κάνουν και αυτές οι λιγοστοί ήδη βεβαρημένοι γιατροί.
Τα Προτυποποιημένα Δομημένα Ιστολογικά Πορίσματα, σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική διασφαλίζουν την ποιότητα, τη σαφήνεια και την πληρότητα της διάγνωσης, προς όφελος του ογκολογικού ασθενούς ενώ έχουμε προτείνει να υπάρχει και η δυνατότητα πεδίου ελεύθερου κειμένου για οποιαδήποτε σύνθετη περιγραφή απαιτείται. Οι επιλογές στα πεδία γίνονται για να διευκολύνουν και να επιταχύνουν το έργο του Παθολογοανατόμου.
Ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός δεν έρχεται σε καμία περίπτωση να αντικαταστήσουν τον γιατρό, αλλά να διευκολύνει τη λειτουργία του.
Το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών και η Κωδικοποίηση είναι σημαντικό εργαλείο για την περίθαλψη του ογκολογικού ασθενούς αλλά και την επιδημιολογική επιτήρηση και τον σχεδιασμό της δημόσιας υγείας. Η ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων είναι κατοχυρωμένη νομικά σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Το να παρουσιάζεται μια τέτοια επιστημονική αναγκαιότητα ως εργαλείο “φακελώματος” ή εξυπηρέτησης εταιρειών, στερείται σοβαρής τεκμηρίωσης.
Έλεγχοι Ποιότητας: Η διασφάλιση της ποιότητας των υποδομών και του εξοπλισμού δεν στοχεύει στην “κατάργηση” εργαστηρίων, αλλά στην προστασία της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων και στην ασφάλεια των ίδιων των ασθενών, τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια.
Η κοστολόγηση των βιοδεικτών από την πολιτεία και η αποζημίωση τους από τον ΕΟΠΥΥ αποτελεί πάγιο αίτημα των Παθολογοανατόμων που θα διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση όλων των ογκολογικών ασθενών στην κατάλληλη θεραπεία και όχι μόνο αυτών με την ικανή οικονομική επιφάνεια. Τα νοσοκομεία οφείλουν να έχουν την οικονομική δυνατότητα να καλύπτουν τα συχνά ακριβά αναλώσιμα αυτών των εξετάσεων με αντίστοιχη κοστολόγηση των βιοδεικτών.
Αντί για αύξηση των μισθών των παθολογοανατόμων, που προτείνει η κα Σαββανή, προτιμούμε να ζητάμε και να δίνουμε έμφαση στην ανανέωση των υποδομών των Δημόσιων Εργαστηρίων που θα συμβάλλει στη βελτίωση της παρεχόμενης περίθαλψης, στους ασθενείς μας.
Σε ότι αφορά το ενδιαφέρον της κας Σαββανή για τη συμμετοχή στη Διημερίδα ήταν αριθμητικά αντίστοιχη προηγούμενων αντίστοιχων διοργανώσεων, αν και ο χώρος της διοργάνωσης υπερδιπλάσιος. Ας μην ανησυχεί λοιπόν η συνάδελφος για τη συμμετοχή των Παθολογοανατόμων. Ας σημειωθεί εδώ πως σκοπός των διημερίδων είναι η προσέγγιση επαγγελματικών θεμάτων της ειδικότητας και ως εκ τούτου θα αποτελούσε κατάλληλο βήμα να διατυπώσει η συνάδελφος τις απόψεις και ανησυχίες της.
Η ΕΕΠΑ αναδεικνύει σταθερά, με τεκμηριωμένα υπομνήματα και κινήσεις προς την Πολιτεία, τα τεράστια προβλήματα υποστελέχωσης και τις ελλείψεις των εργαστηρίων, διεκδικώντας μόνιμες προσλήψεις, αναβάθμιση του εξοπλισμού και αξιοπρεπείς όρους εργασίας για όλους τους συναδέλφους. Οι εικασίες περί εξυπηρέτησης ατζέντας αφορούν σε κυήματα ζωηρής φαντασίας, οι δε συκοφαντικοί υπαινιγμοί περί συναλλαγής και πληροφοριοδοτών μας ωθούν να επιφυλαχθούμε παντός νόμιμου δικαιώματός μας.
Οι αφορισμοί, οι πολωτικές εκφράσεις περί “λογοδοσίας” και οι προσπάθειες ιδεολογικοποίησης της επιστήμης δεν προσφέρουν τίποτα στην επίλυση των υπαρκτών προβλημάτων. Η ειδικότητά μας κοιτάζει μπροστά, υιοθετεί το μέλλον και παραμένει προσηλωμένη στην υπηρεσία του ασθενούς και της Δημόσιας Υγείας.
Η ΕΕΠΑ, ως ο επίσημος επιστημονικός φορέας των Ελλήνων Παθολογοανατόμων, εκπροσωπεί το σύνολο των συναδέλφων, ανεξαρτήτως πολιτικών ή ιδεολογικών πεποιθήσεων, και εργάζεται συστηματικά για την αναβάθμιση της ειδικότητας στη χώρα μας και την προστασία των λειτουργών της.
Τα μέλη του ΔΣ της ΕΕΠΑ
Ελένη Κουρέα
Ελευθέριος Ελευθεριάδης
Βασίλης Σαμαράς
Χριστίνα Μάγκου
Βασιλική Ζολώτα
Χρήστος Βαλαβάνης
Καλλιόπη Διαμαντοπούλου