Η εκχώρηση του δημοσίου τομέα της υγείας σε ιδιωτικούς ομίλους, που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, προϋποθέτει τον μετασχηματισμό του τρόπου λειτουργίας του συστήματος υγείας με προσανατολισμό στη λογική της μέγιστης δυνατής κερδοφορίας. Κομβικό σημείο της διαδικασίας αποτελεί η ψηφιακή μετάβαση διότι παρέχει τα εργαλεία κατηγοριοποίησης και διαλογής των ασθενών ώστε να διευκολύνεται ο αποκλεισμός όσων θεωρούνται οικονομικά ασύμφοροι για το νέο σύστημα.
Σήμερα μπορεί οποιοσδήποτε με την εισαγωγή ενός ΑΜΚΑ στο ηλεκτρονικό σύστημα να έχει πλήρη εικόνα των απόρρητων – υποτίθεται – δεδομένων υγείας του ασθενούς. Στους δυνητικά ενδιαφερόμενους συγκαταλέγονται εργοδότες, τράπεζες και φυσικά ασφαλιστικές εταιρείες. Από ηθικής και νομικής σκοπιάς κάτι τέτοιο μέχρι προ ολίγων ετών θα θεωρούνταν αδιανόητο. Η διαχείριση και επεξεργασία των δεδομένων υγείας έχει ανατεθεί από το υπουργείο υγείας στην ανώνυμη εταιρεία ΗΔΙΚΑ, η οποία αντλεί σε πραγματικό χρόνο δεδομένα μέσα από το λογισμικό των νοσοκομείων (χωρίς τη συγκατάθεση των γιατρών) επικαιροποιώντας τους ψηφιοποιημένους φακέλους των ασθενών.
Απ΄ ότι φαίνεται όμως η τεχνολογία στην παρούσα φάση δεν εξυπηρετεί επαρκώς τις ασφαλιστικές εταιρείες, που πρέπει να αναζητήσουν μέσα σε έναν δαιδαλώδη ψηφιακό χώρο την επίμαχη πληροφορία και κατόπιν να την αποκωδικοποιήσουν προς όφελός τους. Η θεσμοθέτηση από το υπουργείο ξεχωριστού μητρώου ογκολογικών ασθενών θα δίνει στο εξής στις εταιρείες τη δυνατότητα με το πάτημα μόνο ενός κουμπιού να αξιολογούν την ασφαλιστική καταλληλότητα του υποψήφιου πελάτη. Το γεγονός ότι τα στοιχεία του νέου “εθνικού μητρώου” όχι μόνο δεν είναι ανωνυμοποιημένα αλλά αντιθέτως απαιτείται υποχρεωτική καταχώρηση από το γιατρό τού ΑΜΚΑ του ασθενούς όσο και της νόσου του σε μορφή κωδικού, δείχνει ότι πίσω από το πρόσχημα της επιδημιολογικής επιτήρησης και της στατιστικής μελέτης βρίσκεται η πρόθεση δημιουργίας ενός επιπρόσθετου θεματικού ηλεκτρονικού φακέλου προς μέγιστη διευκόλυνση των εταιρειών.
Σε αυτό το πλαίσιο η ειδικότητα της Παθολογικής Ανατομίας, μέχρι πρότινος άγνωστη στο ευρύ κοινό, με τεράστιες παθογένειες και τραγικές ελλείψεις σε εργαστηριακό εξοπλισμό και προσωπικό, έρχεται τώρα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος καθώς αποτελεί μέσω της διάγνωσης και του καθορισμού των ειδικών χαρακτηριστικών της νόσου τον πρώτο σταθμό αναφοράς για τον ογκολογικό ασθενή. Η πρώτη κρούση του υπουργείου και των υπαλλήλων της ΗΔΙΚΑ στους παθολογοανατόμους με αίτημα το φακέλωμα των ογκολογικών ασθενών τους στην ξεχωριστή πλατφόρμα του νέου “εθνικού μητρώου”, δεν έφερε προσώρας το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ωστόσο τα ψηφιακά εργαλεία που εν τέλει θα οδηγήσουν τους γιατρούς στη συμμόρφωση βρίσκονται στα σκαριά.
Σε συνέντευξη τύπου που πραγματοποιήθηκε προ ολίγων ημερών με αφορμή τη 10η πανελλήνια διημερίδα Παθολογικής Ανατομίας, η πρόεδρος του ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Παθολογικής Ανατομικής (ΕΕΠΑ) υποστήριξε μεταξύ άλλων ότι η έλλειψη προσωπικού στα εργαστήρια θα μπορούσε να αντικατασταθεί από τεχνολογία και συγκεκριμένα από αυτοματοποιημένο σύστημα ψηφιακής υποστήριξης όλης της λειτουργίας του εργαστηρίου. Πρότεινε τη στελέχωση των εργαστηρίων με διοικητικούς μάνατζερ (όχι με περισσότερους γιατρούς, αυτούς εξάλλου θα τους αντικαταστήσει η ψηφιακή νοημοσύνη) και υπογράμμισε την αναγκαιότητα ύπαρξης προτυποποιημένων ψηφιακών ιστολογικών πορισμάτων τα οποία θα διασυνδέονται με τον ψηφιακό φάκελο του ασθενούς, από όπου στη συνέχεια θα τροφοδοτείται αυτόματα το εθνικό μητρώο ασθενών με καρκίνο.. Τα πρότυπα αυτά, όπως επισήμανε η πρόεδρος, βρίσκονται ήδη υπό επεξεργασία και μένει να δούμε με ποιον τρόπο θα επιβληθούν στους παθολογοανατόμους, που καλούνται μελλοντικά να περιορίσουν την – ενίοτε σύνθετη – ιστολογική τους περιγραφή σε ψηφιακά προεπιλεγμένες απαντήσεις..
Στην ίδια συνέντευξη ο αντιπρόεδρος του ΔΣ της ΕΕΠΑ αναφέρθηκε στη διενέργεια ελέγχων ποιότητας που αφορούν προσωπικό και υποδομές (έλεγχοι που θα αξιοποιηθούν για την κατάργηση αρκετών εργαστηρίων ειδικά στην περιφέρεια) και στην κωδικοποίηση των ιατρικών πράξεων (η οποία αποτελεί μέγιστη προτεραιότητα του υπουργείου υγείας). Επίσης έδωσε έμφαση στην κοστολόγηση των ειδικών βιοδεικτών για τον καρκίνο και τις νεοπλασίες χρησιμοποιώντας την τελευταία πιο προσφιλή ατάκα του πολιτικού συστήματος “ο τζάμπας πέθανε”. Η φράση αυτή ωστόσο αναφέρεται μόνο στην κοστολόγηση των υπηρεσιών κατά το πρότυπο της επιχείρησης με την οποία εξομοιώνει το νοσοκομείο ο αντιπρόεδρος στην ομιλία του. Σε ό,τι αφορά την αποζημίωση των γιατρών οι διεκδικήσεις της ΕΕΠΑ περιορίζονται σε επιδόματα αντί αξιοπρεπούς μισθού.
Από τα παραπάνω γίνεται προφανές ότι στην προώθηση του πλάνου μετάβασης προς μία ιδιωτική υγεία εμπλέκονται σε στενή συνεργασία με τους κρατικούς φορείς και θεσμικά όργανα των σχετικών ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων η Ελληνική Εταιρεία Παθολογικής Ανατομικής, η οποία στο πλαίσιο ενός αναβαθμισμένου, πέραν του τυπικού επιστημονικού της ρόλου εξυπηρετεί την ατζέντα κωδικοποίησης-κοστολόγησης-ψηφιοποίησης των δεδομένων της υγείας. Η πενιχρή συμμετοχή στη διημερίδα όπου προσήλθαν κυρίως αντιπρόσωποι εταιρειών είναι αρκετά ενδεικτική του νέου προσανατολισμού της ΕΕΠΑ.
Να επισημάνουμε ότι τα παραπάνω εργαλεία θα μπορούσαν κάλλιστα σε έναν ιδανικό κόσμο να υποστηρίξουν το σύστημα υγείας και να παρέχουν τις διευκολύνσεις στις ιατρικές ειδικότητες τις οποίες ευαγγελίζονται όσοι τα προωθούν. Εν τούτοις μέσα στη γενική εικόνα της κατάρρευσης που προέκυψε από την σκόπιμη πολιτική υποβάθμισης και διάλυσης του εθνικού συστήματος υγείας, η χρήση όρων όπως ψηφιακός μετασχηματισμός, κοστολόγηση υπηρεσιών, κωδικοποίηση ασθενειών κλπ από τους υπαίτιους της διάλυσης και τους ημέτερους δεν αφήνει περιθώριο αμφιβολίας ως προς τις πραγματικές προθέσεις. Στους κυρίους και τις κυρίες του ΔΣ της ΕΕΠΑ λέμε ότι οι παθολογανατόμοι δεν αποδέχονται το ρόλο του διεκπεραιωτή αυτοματοποιημένης ιατρικής και του πληροφοριοδότη για προσωπικά ιατρικά δεδομένα προς όφελος κερδοσκοπικών ομίλων. Σταματήστε να συναλλάσσεστε με εμπόρους της υγείας διότι το τοπίο της ερήμωσης που βλέπετε στις ημερίδες σας σύντομα θα είναι μια καθολική πραγματικότητα και μέσα στους χώρους της δουλειάς μας και ίσως γι αυτό να χρειαστεί μια μέρα να λογοδοτήσετε.
Αργυρώ Σαββανή
Ιατρός Παθολογοανατόμος
1.7.2026
