Οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών δείχνουν ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα ιστορική φάση. Όποιος παρακολουθεί προσεκτικά τις πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνονται στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο, στο Παρίσι και στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, διαπιστώνει ότι η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο την υποστήριξη της Ουκρανίας ή την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία. Πίσω από αυτές τις κινήσεις διαμορφώνεται σταδιακά ένα ευρύτερο σχέδιο στρατιωτικής αναδιοργάνωσης της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για δεκαετίες η ΕΕ παρουσιαζόταν ως μια οικονομική και πολιτική ένωση με κύριο στόχο τη συνεργασία των κρατών-μελών και τη διασφάλιση της ειρήνης στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Σήμερα, όμως, παρατηρούμε μια διαφορετική πραγματικότητα. Οι στρατιωτικές δαπάνες αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς, αναπτύσσονται νέες στρατιωτικές υποδομές, ενισχύεται η παρουσία δυνάμεων κοντά στα ρωσικά σύνορα και προωθούνται σχέδια που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητα.
Η δημιουργία ενός «στρατιωτικού Σένγκεν», που θα επιτρέπει τη γρήγορη μετακίνηση στρατευμάτων και εξοπλισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας λογικής. Παράλληλα, χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία, οι Βαλτικές Δημοκρατίες και η Φινλανδία αναλαμβάνουν όλο και πιο ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση μιας κοινής στρατηγικής που έχει ως σημείο αναφοράς τη μακροχρόνια αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η στρατιωτική προετοιμασία αλλά και η πολιτική μεταβολή που τη συνοδεύει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να μετασχηματίζεται σταδιακά από οικονομική κοινότητα σε γεωπολιτικό και στρατιωτικό παράγοντα. Αυτή η αλλαγή επηρεάζει όχι μόνο τις σχέσεις της με τη Μόσχα αλλά και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο η Ευρώπη διαθέτει τους απαραίτητους μηχανισμούς για να διαχειριστεί μια τόσο βαθιά μεταμόρφωση. Η στρατιωτική ισχύς δεν συνοδεύεται πάντα από στρατηγική ψυχραιμία. Όταν η ένταση αυξάνεται και η λογική της αντιπαράθεσης κυριαρχεί, ο κίνδυνος λανθασμένων εκτιμήσεων μεγαλώνει.
Η σημερινή ευρωπαϊκή πορεία δείχνει ότι η ήπειρος απομακρύνεται από το μοντέλο της αποκλειστικά οικονομικής ολοκλήρωσης και βαδίζει προς μια νέα εποχή, όπου η ασφάλεια, η άμυνα και η γεωπολιτική ισχύς θα βρίσκονται στο επίκεντρο των αποφάσεων. Το αν αυτή η επιλογή θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη σταθερότητα ή σε μια περίοδο παρατεταμένης έντασης, είναι κάτι που θα κρίνουν τα επόμενα χρόνια.
