Μια εξέλιξη που προκαλεί έντονο προβληματισμό έρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι υγειονομικές αρχές προετοιμάζονται πλέον επισήμως για μια ασθένεια που κανείς δεν γνωρίζει ποια θα είναι, ούτε αν και πότε θα εμφανιστεί!
Στις 16 Οκτωβρίου 2026, η αμερικανική υπηρεσία BARDA, που υπάγεται στο Υπουργείο Υγείας, συμπεριέλαβε την αποκαλούμενη «Threat X», δηλαδή «Απειλή Χ», σε κατάλογο εννέα προτεραιοτήτων για την αξιολόγηση τεχνολογιών ταχείας ιατρικής ανταπόκρισης. Πρόκειται για μια υποθετική απειλή, χωρίς συγκεκριμένο γνωστό παθογόνο παράγοντα.
Και ενώ οι Αμερικανοί κάνουν αυτό το βήμα, οι Βρυξέλλες έχουν προχωρήσει ακόμη περισσότερο. Μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού HERA και του δικτύου EU FAB, έχουν δεσμευτεί παραγωγικές δυνατότητες που μπορούν να φτάσουν τα 325 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων ετησίως, εφόσον προκύψει υγειονομική κρίση. Δεν πρόκειται για έτοιμα εμβόλια, αλλά για εγκαταστάσεις και τεχνολογίες που διατηρούνται σε ετοιμότητα.
Και εδώ ακριβώς αρχίζουν οι σοβαροί προβληματισμοί. Τι ακριβώς προετοιμάζουν πάλι πίσω από τις κλειστές πόρτες των μεγάλων υγειονομικών οργανισμών και των ευρωπαϊκών θεσμών; Γιατί βλέπουμε να συγκροτείται ένας τόσο εκτεταμένος μηχανισμός, με τεράστιες παραγωγικές δυνατότητες και οικονομικά συμφέροντα, γύρω από έναν κίνδυνο που παραμένει εντελώς άγνωστος;
Η εμπειρία των προηγούμενων ετών έχει αφήσει βαθιά σημάδια στην εμπιστοσύνη των πολιτών. Περιορισμοί, έκτακτα μέτρα, πιέσεις και αποφάσεις που επηρέασαν την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων δεν έχουν ξεχαστεί.
Και το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν, στο όνομα μιας νέας υγειονομικής απειλής, θα μπορούσαμε να βρεθούμε ξανά μπροστά σε αντίστοιχες πολιτικές. Μήπως δημιουργείται σταδιακά ένας μόνιμος μηχανισμός έκτακτης ανάγκης, ο οποίος θα μπορεί να ενεργοποιείται με διαδικασίες που οι πολίτες δεν θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν ουσιαστικά;
Ποιος θα αποφασίζει πότε μια υποθετική απειλή μετατρέπεται σε πραγματικό συναγερμό; Ποιος θα ελέγχει τις συμβάσεις, τις χρηματοδοτήσεις και τις αποφάσεις που θα ακολουθούν; Και κυρίως, ποιος θα εγγυηθεί ότι η προστασία της δημόσιας υγείας δεν θα αποτελέσει ξανά αιτία περιορισμού θεμελιωδών ελευθεριών;
Και ύστερα από όσα ζήσαμε στην εποχή του κορωνοϊού, δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε αυτές τις εξελίξεις σαν να μη συνέβη τίποτα. Η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει ποιοι σχεδιάζουν, ποιοι αποφασίζουν και ποιοι επωφελούνται οικονομικά.
Γιατί η προετοιμασία για το άγνωστο μπορεί να είναι απαραίτητη. Η λευκή επιταγή εξουσίας, όμως, στο όνομα του άγνωστου κινδύνου, δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητη.
