Γράφει ο Νικόλαος Παντελιός διασώστης ΕΚΑΒ εκπρόσωπος τύπου Π.Ο.Ε.Υ. Πανελλήνια Ομάδα Επαγγελματιών Υγείας,(σωματείο)
*Το άρθρο αποτελεί προσωπική μου εργασία και έχει ελεγχθεί από την επιστημονική ομάδα της Πανελλήνιας Ομάδας Επαγγελματιών Υγείας Π.Ο.Ε.Υ. Poey.gr
ΕΙΣΑΓΩΓΗ:
Η συζήτηση γύρω από τις πιθανές νευρολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19 δεν μπορεί να βασίζεται ούτε σε προσωπικές απόψεις ούτε σε μεμονωμένες αναρτήσεις στο διαδίκτυο.
Χρειάζεται να εξεταστεί η ίδια η επιστημονική βιβλιογραφία και ιδιαίτερα οι μελέτες που δημοσιεύθηκαν από το 2021 έως και το 2026.
Στην παρακάτω βιβλιογραφία συγκεντρώνονται συστηματικές ανασκοπήσεις, αναλύσεις, μελέτες παρατήρησης, case-control και αυτοελεγχόμενες μελέτες, μεγάλες πληθυσμιακές αναλύσεις, καθώς και δημοσιευμένες σειρές και αναφορές περιστατικών.
Εξετάζονται, μεταξύ άλλων, το σύνδρομο Guillain–Barré, η εγκάρσια μυελίτιδα, η οξεία διάχυτη εγκεφαλομυελίτιδα (ADEM), η εγκεφαλίτιδα, η οπτική νευρίτιδα, η πάρεση προσωπικού νεύρου (Bell’s palsy), η εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση και η νευροπάθεια μικρών ινών.
Στόχος δεν είναι να χαρακτηριστεί κάθε νευρολογικό σύμπτωμα που εμφανίστηκε μετά τον εμβολιασμό ως αποδεδειγμένη παρενέργεια.
Η χρονική συσχέτιση από μόνη της δεν αποδεικνύει αιτιότητα. Αντίστοιχα, όμως, η ύπαρξη μιας χρονικής είναι καμπανάκι προς τους υπευθύνους που θα πρέπει να ερευνήσουν σε βάθος τις παρενέργειες των σκευασμάτων Covid-19 και την συσχέτιση με την κατακόρυφη αύξηση αιφνίδιων θανάτων κυρίως σε νέους.
Παράλληλα δεν πρέπει να αγνοούνται τα περιστατικά, ιδιαίτερα όταν συγκεκριμένα σήματα επανεμφανίζονται σε διαφορετικές βάσεις δεδομένων και πληθυσμιακές μελέτες.
Η επιστημονική αξιολόγηση απαιτεί να εξετάζονται όλα τα διαθέσιμα δεδομένα, κυρίως όσα διαπιστώνουν αυξημένο κίνδυνο.
Μόνο μέσα από αυτή την πλήρη εικόνα μπορεί να γίνει σοβαρή συζήτηση για το τι έχει τεκμηριωθεί, τι παραμένει υπό διερεύνηση και ποια ερωτήματα εξακολουθούν να χρειάζονται απάντηση.
ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΑΠΟ ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ COVID-19
1. Faksova K. et al. (2024)
COVID-19 vaccines and adverse events of special interest: A multinational Global Vaccine Data Network (GVDN) cohort study of 99 million vaccinated individuals.
Πολυεθνική μελέτη του Global Vaccine Data Network σε 99.068.901 εμβολιασμένα άτομα. Εξετάστηκαν 13 προκαθορισμένα συμβάματα ειδικού ενδιαφέροντος.
Οι συγγραφείς εντόπισαν σήματα ασφάλειας για σύνδρομο Guillain–Barré και εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση μετά την πρώτη δόση του ChAdOx1, καθώς και για ADEM μετά την πρώτη δόση του mRNA-1273.
Η μελέτη χαρακτηρίζει τα ευρήματα ως σήματα που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
PubMed – PMID: 38350768
2. Nasreen S. et al. (2025)
Risk of Guillain-Barré syndrome after COVID-19 vaccination or SARS-CoV-2 infection:
A multinational self-controlled case series study.
Πολυεθνική self-controlled case series με δεδομένα από 20 κέντρα/χώρες.
Η μελέτη εξέτασε τον κίνδυνο συνδρόμου Guillain–Barré μετά τον εμβολιασμό και μετά από λοίμωξη SARS-CoV-2.
PubMed – PMID: 40440921
3. Laemmle-Ruff I. et al. (2025)
Guillain-Barré syndrome temporally associated with COVID-19 vaccines – Progress over time.
Ανασκόπηση της συσσώρευσης των δεδομένων σχετικά με το σύνδρομο Guillain–Barré που εμφανίστηκε χρονικά μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19 και της εξέλιξης της φαρμακοεπαγρύπνησης.
PubMed – PMID: 38890104
4. Reports of Guillain-Barré Syndrome After COVID-19 Vaccination in the United States (2023)
Ανάλυση στις Ηνωμένες Πολιτείες με 487.651.785 χορηγηθείσες δόσεις και 295 επιβεβαιωμένες αναφορές GBS.
Το σήμα ήταν σημαντικά ισχυρότερο μετά το Ad26.COV2.S σε σχέση με τα mRNA εμβόλια.
PubMed – PMID: 36723942
5. Shaheen N. et al. (2023)
Guillain-Barré syndrome following COVID-19 vaccination: An updated systematic review of cases.
Συστηματική ανασκόπηση δημοσιευμένων περιστατικών GBS μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19.
Η συγκεκριμένη βιβλιογραφία αφορά κυρίως αναφορές και σειρές περιστατικών και επομένως δεν μπορεί από μόνη της να προσδιορίσει την πραγματική επίπτωση στον γενικό πληθυσμό.
Παρόλα αυτά είναι πολύ σημαντικό στοιχείο.
PubMed – PMID: 37305891
6. Yu M. et al. (2023)
Guillain-Barre syndrome following COVID-19 vaccines:
A review of literature.
Ανασκόπηση 60 δημοσιευμένων περιστατικών GBS.
Στην ανασκόπηση καταγράφηκε συχνότερη εμφάνιση μετά την πρώτη δόση.
PubMed – PMID: 36875094
7. Tayebi A. et al. (2023)
Neuromuscular diseases associated with COVID-19 vaccines: a systematic review and pooled analysis of 258 patients.
Συγκεντρωτική ανάλυση 258 δημοσιευμένων περιστατικών, μεταξύ των οποίων 171 GBS, 40 Parsonage–Turner syndrome, 22 περιπτώσεις μυασθένειας gravis, 19 περιπτώσεις πάρεσης προσωπικού νεύρου και 5 περιπτώσεις small-fiber neuropathy.
PubMed – PMID: 38082244
8. Abdelhady M. et al. (2023)
Encephalitis following COVID-19 Vaccination:
A Systematic Review.
Συστηματική ανασκόπηση 65 ασθενών από 52 δημοσιεύσεις.
Το μέσο χρονικό διάστημα εμφάνισης ήταν περίπου 10 ημέρες μετά τον εμβολιασμό.
PubMed – PMID: 36992160
9. Nabizadeh F. et al. (2023)
Acute disseminated encephalomyelitis (ADEM) following COVID-19 vaccination:
A systematic review.
Συστηματική ανασκόπηση 54 περιστατικών ADEM.
Το 85,1% των περιστατικών εμφανίστηκε μετά την πρώτη δόση και η διάμεση έναρξη ήταν 14 ημέρες.
PubMed – PMID: 36963124
10. Morgan H.J. et al. (2024)
Acute disseminated encephalomyelitis and transverse myelitis following COVID-19 vaccination
A self-controlled case series analysis.
Self-controlled case series analysis σε δεδομένα περίπου 6,7 εκατομμυρίων ατόμων στην Αυστραλία.
Η μελέτη παρατήρησε συσχέτιση μεταξύ εμβολιασμού με ChAdOx1 και ADEM, καθώς και μεταξύ πρώτης δόσης ChAdOx1 και εγκάρσιας μυελίτιδας.
Δεν παρατηρήθηκαν αντίστοιχες συσχετίσεις για τα mRNA εμβόλια.
PubMed – PMID: 38350771
11. Lim E. et al. (2025)
The association between acute transverse myelitis and COVID-19 vaccination in Korea: Self-controlled case series study.
Μελέτη self-controlled case series στη Νότια Κορέα σε 159 περιστατικά εγκάρσιας μυελίτιδας.
Στο χρονικό παράθυρο 1–42 ημερών μετά τον εμβολιασμό αναφέρθηκε συνολικό IRR 2,41 (95% CI 1,76–3,30).
Η μελέτη εξέτασε διαφορετικούς τύπους εμβολίων με εξαιρετικά μεγάλο κίνδυνο.
PubMed – PMID: 39739424
12. Kim J-Y. et al. (2026)
Transverse myelitis following COVID-19 infection or vaccination: Clinical outcomes and imaging characteristics compared with idiopathic cases.
Αναδρομική συγκριτική μελέτη ασθενών με εγκάρσια μυελίτιδα μετά από COVID-19 εμβολιασμό και σε ιδιοπαθή περιστατικά.
Εξετάστηκαν τα κλινικά χαρακτηριστικά, τα ευρήματα MRI και η λειτουργική έκβαση των διαφορετικών ομάδων.
PubMed – PMID: 41349230
13. Vogrig A. et al. (2024)
Central nervous system immune-related disorders after SARS-CoV-2 vaccination: a multicenter study.
Πολυκεντρική μελέτη 19 ασθενών από επτά κέντρα.
Περιλάμβανε αυτοάνοση εγκεφαλίτιδα, μυελίτιδα, ADEM και εγκεφαλοστελεϊκή εγκεφαλίτιδα.
Πρόκειται για μελέτη περιστατικών.
PubMed – PMID: 38375477
14. Shafiq A. et al. (2022)
Neurological Immune-Related Adverse Events After COVID-19 Vaccination: A Systematic Review.
Συστηματική ανασκόπηση νευρολογικών ανοσολογικών εκδηλώσεων που αναφέρθηκαν μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19.
PubMed – PMID: 34921562
15. Yang Y, Huang L. (2023)
Neurological Disorders following COVID-19 Vaccination.
Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με αγγειακές, ανοσολογικές και άλλες νευρολογικές διαταραχές που έχουν αναφερθεί μετά τον εμβολιασμό.
PubMed – PMID: 37376503
16. Donadio V. et al. (2025)
Small fiber neuropathy associated with COVID-19 infection and vaccination: A prospective case-control study.
Προοπτική case-control μελέτη για τη small-fiber neuropathy μετά από SARS-CoV-2 λοίμωξη και μετά από εμβολιασμό.
PubMed – PMID: 39526678
17. Primicerio G.C. et al. (2025)
Small fiber neuropathy following COVID-19 vaccination: A case series.
Case series 16 ύποπτων περιστατικών, από τα οποία 9 πληρούσαν τα διαγνωστικά κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν από τους ερευνητές.
Πρόκειται για μεγάλη σειρά περιστατικών, αλλά όχι στον υπολογισμό συχνότητας στον γενικό πληθυσμό.
PubMed – PMID: 40373476
18. Soltanzadi A. et al. (2024)
Incidence of Bell’s palsy after coronavirus disease (COVID-19) vaccination: a systematic review and meta-analysis.
Μετα-ανάλυση που περιέλαβε περίπου 45,4 εκατομμύρια εμβολιασμένους και 1.739 περιστατικά Bell’s palsy.
Διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική αύξηση του συνολικού κινδύνου: OR 1,02 (95% CI 0,79–1,32).
PubMed – PMID: 37433426
19. Risk for Facial Palsy after COVID-19 Vaccination, South Korea (2024)
Μεγάλη αυτοελεγχόμενη μελέτη στη Νότια Κορέα σε 44.564.345 άτομα.
Η μελέτη ανέφερε εξαιρετικά αυξημένο κίνδυνο facial palsy στο χρονικό παράθυρο 1–28 ημερών μετά τον εμβολιασμό, τόσο για mRNA όσο και για vector vaccines.
PubMed – PMID: 39378869
20. Shimunov D, Isildak H. (2025)
Impact of the COVID-19 Pandemic and Vaccination on Bell’s Palsy: A Retrospective Comprehensive Analysis Using TriNetX Data.
Αναδρομική ανάλυση δεδομένων TriNetX που περιλάμβανε περίπου 99,85 εκατομμύρια άτομα.
Η μελέτη εξέτασε τη σχέση μεταξύ COVID-19, εμβολιασμού και Bell’s palsy.
Τα ευρήματά της πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τον σχεδιασμό και τους πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες της βάσης δεδομένων.
PubMed – PMID: 40690195
21. Etemadifar M. et al. (2024)
Optic neuritis following COVID-19 vaccination: Case series and review of the literature.
Παρουσιάστηκαν 6 νέα περιστατικά οπτικής νευρίτιδας και έγινε ανασκόπηση 48 επιπλέον περιστατικών από την υπάρχουσα βιβλιογραφία, συνολικά 54 περιστατικά.
Τα περισσότερα περιστατικά εμφανίστηκαν μέσα στον πρώτο μήνα μετά τον εμβολιασμό.
PubMed – PMID: 39111095
22. Yang S-C. et al. (2024)
Optic Neuritis After COVID-19 Vaccination: A Case Series and a Review of Literature.
Παρουσίαση πέντε νέων περιστατικών οπτικής νευρίτιδας μετά από διαφορετικά εμβόλια COVID-19 και ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας.
PubMed – PMID: 38829714
23. Neo Y.N. et al. (2026)
Treatment of post-vaccination optic neuritis: implications from the global SARS-CoV-2 vaccination effort.
Διεθνής πολυκεντρική δημοσίευση του 2026 σχετικά με περιστατικά οπτικής νευρίτιδας μετά τον εμβολιασμό SARS-CoV-2 και την αντιμετώπισή τους.
PubMed – PMID: 41318886
24. Roy M. et al. (2022)
Optic neuritis following COVID-19 vaccination: Coincidence or side-effect? – A case series.
Case series τριών περιστατικών οπτικής νευρίτιδας που εμφανίστηκαν 5–12 ημέρες μετά από Covishield.
Πρόκειται για αναφορά περιστατικών που μπορεί να αποδείξει την αιτιώδη σχέση.
PubMed – PMID: 35086265
25. The Risk of Optic Neuritis following mRNA COVID-19 Vaccination Compared to COVID-19 Infection and Other Vaccinations (2024)
Μεγάλη αμερικανική αναδρομική μελέτη που συνέκρινε τον κίνδυνο οπτικής νευρίτιδας μετά από mRNA COVID-19 vaccination με τον κίνδυνο και άλλους εμβολιασμούς.
PubMed – PMID: 38408705
26. Jaiswal V. et al. (2022)
Cerebral Venous Sinus Thrombosis Following COVID-19 Vaccination: A Systematic Review.
Συστηματική ανασκόπηση 25 μελετών και 80 περιστατικών CVST.
Στα δημοσιευμένα περιστατικά αναφέρθηκαν 31 θάνατοι.
PubMed – PMID: 35142234
27. Palaiodimou L. et al. (2022)
Cerebral venous sinus thrombosis in the setting of COVID-19 vaccination: a systematic review and meta-analysis.
Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 211 περιστατικών CVST που σχετίζονταν με εμβολιασμό κατά της COVID-19.
Η CVST που συνδεόταν με thrombosis-thrombocytopenia syndrome (TTS) είχε σημαντικά υψηλότερη πιθανότητα ενδονοσοκομειακής θνητότητας και θανάτου ή εξάρτησης κατά την έξοδο, σε σύγκριση με CVST χωρίς TTS.
PubMed – PMID: 35394172
28. Sharifian-Dorche M. et al. (2021)
Vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia and cerebral venous sinus thrombosis post COVID-19 vaccination; a systematic review.
Πρώιμη συστηματική ανασκόπηση σχετικά με VITT και CVST μετά τον εμβολιασμό κατά της COVID-19, με μεγάλο μέρος των δημοσιευμένων περιστατικών να αφορά εμβόλια αδενοϊικού φορέα, όπως ChAdOx1 και Ad26.COV2.S.
PubMed – PMID: 34365148
29. Fitzpatrick T. et al. (2025)
Neurological adverse events following COVID-19 vaccination among Canadians referred to the special immunization clinic network.
Μελέτη 60 ατόμων που παραπέμφθηκαν στο Canadian Special Immunization Clinic Network για νευρολογικά συμβάματα μετά τον εμβολιασμό.
Μεταξύ των συχνότερων αναφερόμενων συμπτωμάτων ήταν παραισθησίες, αναισθησία και Bell’s palsy.
Πρόκειται για πληθυσμό παραπομπών σε ειδικές κλινικές.
PubMed – PMID: 40398329
30. Liem B. et al. (2026)
Dermato-neuro syndrome triggered by SARS-CoV-2 vaccination.
Δημοσίευση του 2026 που περιγράφει ένα σπάνιο νευροδερματικό σύνδρομο μετά τον εμβολιασμό SARS-CoV-2.
Πρόκειται για case report, επομένως αποτελεί κυρίως αναφορά/σήμα φαρμακοεπαγρύπνησης.
PubMed – PMID: 40592569
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:
Η βιβλιογραφία δεν αφήνει περιθώριο για τον μύθο των “απολύτως ασφαλών” σκευασμάτων COVID-19.
Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες έχουν αναδείξει σοβαρά σήματα ασφάλειας και αυξημένους κινδύνους για συγκεκριμένες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Τα δεδομένα αυτά απαιτούν διαφάνεια, αυστηρή φαρμακοεπαγρύπνηση και σοβαρή επανεξέταση της πραγματικής σχέσης οφέλους–κινδύνου.
Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες έχουν καταγράψει σημαντικές αυξήσεις σε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, μεταξύ άλλων μυοκαρδίτιδα, περικαρδίτιδα, σύνδρομο Guillain–Barré, εγκεφαλική φλεβική θρόμβωση και οξεία διάχυτη εγκεφαλομυελίτιδα, αυτοάνοσα νοσήματα, ακόμη και επιθετικές μορφές καρκίνου.
Η πολυεθνική μελέτη του GVDN σε 99.068.901 εμβολιασμένους επιβεβαίωσε συγκεκριμένα σήματα ασφάλειας και ανέδειξε επιπλέον ευρήματα που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
Νεότερες μελέτες εξακολουθούν να καταγράφουν αυξημένους κινδύνους για ορισμένες νευρολογικές επιπλοκές, όπως το Guillain–Barré και η πάρεση του προσωπικού νεύρου.[2,19]
Επομένως, η υπόθεση ότι τα εμβόλια COVID-19 είναι απαλλαγμένα από σοβαρούς κινδύνους δεν ανταποκρίνεται στη συνολική εικόνα της βιβλιογραφίας.
Η πραγματική επιστημονική συζήτηση πρέπει να αφορά ποιοι κίνδυνοι υπάρχουν, πόσο συχνά εμφανίζονται, σε ποιες ομάδες και ποια είναι η σχέση οφέλους–κινδύνου, χωρίς αποκρύψεις αλλά και χωρίς αυθαίρετες γενικεύσεις.
Η φαρμακοεπαγρύπνηση δεν είναι αμφισβήτηση της επιστήμης, αλλά είναι μέρος της ίδιας της επιστήμης.
Το άρθρο στο προσωπικό μου μπλοκ 👇 https://nikolaospantelios.blogspot.com/2026/09/covid-19.html
Με εκτίμηση Νικόλαος Παντελιός υγειονομικός υπάλληλος εκπρόσωπος τύπου Π.Ο.Ε.Υ. Πανελλήνια Ομάδα Επαγγελματιών Υγείας (Υγειονομικοί που τέθηκαν σε παράνομη αναστολή εργασίας)
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΛΙΓΚ :
1. Faksova et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38350768/
2. Nasreen et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40440921/
3. Laemmle-Ruff et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38890104/
4. GBS reports https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36723942/
5. Shaheen et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37305891/
6. Yu et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36875094/
7. Tayebi et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38082244/
8. Abdelhady et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36992160/
9. Nabizadeh et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36963124/
10. Morgan et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38350771/
11. Lim et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39739424/
12. Kim et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41349230/
13. Vogrig et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38375477/
14. Shafiq et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34921562/
15. Yang & Huang https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37376503/
16. Donadio et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39526678/
17. Primicerio et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40373476/
18. Soltanzadi et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37433426/
19. Facial palsy South Korea https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39378869/
20. Shimunov & Isildak https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40690195/
21. Etemadifar et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39111095/
22. Yang et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38829714/
23. Neo et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41318886/
24. Roy et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35086265/
25. Optic neuritis comparative study https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38408705/
26. Jaiswal et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35142234/
27. Palaiodimou et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35394172/
28. Sharifian-Dorche et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34365148/
29. Fitzpatrick et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40398329/
30. Liem et al. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40592569/
