Η εποχή του κορωνοϊού μπορεί να πέρασε, όμως τα έγγραφα εκείνης της περιόδου παραμένουν και γεννούν ερωτήματα που δεν απαντήθηκαν ποτέ σοβαρά. Όχι για τον ιό, αλλά για τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις επέλεξαν να μιλήσουν στους πολίτες τους.
Στη Βρετανία, η συμβουλευτική ομάδα SPI-B, που υποστήριζε την κυβέρνηση στα μέτρα κατά της COVID-19, είχε προτείνει να αυξηθεί η «αντιληπτή προσωπική απειλή» με σκληρά και συναισθηματικά μηνύματα. Παράλληλα, γινόταν λόγος για δημόσια επιβράβευση της συμμόρφωσης και κοινωνική αποδοκιμασία όσων δεν ακολουθούσαν τους κανόνες.
Στη Γερμανία, ένα στρατηγικό έγγραφο που προέκυψε από συνεργασία επιστημόνων και στελεχών του Υπουργείου Εσωτερικών μιλούσε για το «επιθυμητό αποτέλεσμα σοκ». Περιέγραφε μάλιστα εικόνες φόβου, ακόμη και την αγωνία παιδιών ότι μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στους γονείς τους. Η γερμανική κυβέρνηση υποστήριξε αργότερα ότι τα επίμαχα σημεία εξέφραζαν τη γνώμη συντάκτη και δεν αποτελούσαν εγκεκριμένη κυβερνητική γραμμή. Όμως το έγγραφο υπήρξε, κατατέθηκε και συζητήθηκε.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι απλό: όταν η εξουσία επιλέγει τον φόβο, την ενοχή και την κοινωνική πίεση ως εργαλεία συμμόρφωσης, μιλάμε ακόμη για ψύχραιμη ενημέρωση ή για διαχείριση συμπεριφορών;
Η δημόσια υγεία χρειάζεται εμπιστοσύνη, διαφάνεια και καθαρά δεδομένα. Όχι πολίτες που φοβούνται τον διπλανό τους, οικογένειες που χωρίζονται και κοινωνίες που μαθαίνουν να θεωρούν την υπακοή ηθικό πιστοποιητικό.
