«Ο κόσμος βρίσκεται σήμερα σε μια μεταβατική και ιδιαίτερα ασταθή περίοδο, όπου η παλιά διεθνής τάξη πραγμάτων καταρρέει χωρίς να έχει ακόμη διαμορφωθεί ένα νέο, σταθερό σύστημα ισορροπίας». Αυτό επισημαίνει σε άρθρο του ο Ρώσος πολιτικός αναλυτής και δημοσιογράφος Φιοντόρ Λουκιάνοφ.
Αφορμή για τον προβληματισμό του αποτελεί η Σοβιετική-Ινδική Διακήρυξη του 1986, που είχε υπογραφεί στο Νέο Δελχί από τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και τον Ρατζίβ Γκάντι. Εκείνο το κείμενο έκανε λόγο για μια «νέα παγκόσμια τάξη» βασισμένη στην οικονομική δικαιοσύνη, την ασφάλεια όλων των κρατών και τον περιορισμό της κούρσας των εξοπλισμών.
Ο Λουκιάνοφ επισημαίνει ότι η σοβιετική ηγεσία της εποχής πίστευε πως μετά τον Ψυχρό Πόλεμο θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα πιο δίκαιο και συνεργατικό διεθνές σύστημα. Ωστόσο, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης άλλαξε πλήρως τις εξελίξεις και η έννοια της «νέας παγκόσμιας τάξης» πέρασε στη δυτική, κυρίως αμερικανική, αντίληψη κυριαρχίας.
Κατά τον ίδιο, το σύστημα που κυριάρχησε μετά το 1990 δεν έφερε τη σταθερότητα που πολλοί περίμεναν. Αντίθετα, οι διεθνείς εντάσεις αυξήθηκαν και από τη δεκαετία του 2010 άρχισαν να εμφανίζονται βαθιές ρωγμές στην παγκόσμια ισορροπία.
Σήμερα, όπως υποστηρίζει, τα κράτη κινούνται περισσότερο με βάση το συμφέρον και τον αυτοσχεδιασμό, ενώ οι διεθνείς θεσμοί λειτουργούν με περιορισμένη επιρροή.
Ο Λουκιάνοφ θεωρεί ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο αναδιανομής ισχύος, πόρων και επιρροής, χωρίς όμως να υπάρχει σαφές όραμα για το τι θα ακολουθήσει.
Οι παλιοί θεσμοί δεν έχουν εξαφανιστεί, αλλά είναι εν μέρει άδειοι. Ωστόσο, εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται όταν είναι σκόπιμο. Τα Ηνωμένα Έθνη αποτελούν ένα παράδειγμα: η εξουσία τους αποδυναμώνεται, αλλά παραμένουν ένα εργαλείο στα χέρια των κρατών όταν τα χρειάζονται.
Η παγκόσμια οικονομία επίσης δεν καταρρέει εντελώς. Παρά τις κυρώσεις, τους πολέμους και τις διαιρέσεις, το εμπόριο εξακολουθεί να ρέει, οι αλυσίδες εφοδιασμού προσαρμόζονται, αλλά δεν καταρρέουν.
Απογοητεύει ακόμη και εκείνους που προσπαθούν να αλλάξουν το σύστημα.
Γι’ αυτό η δημιουργία μιας νέας τάξης πραγμάτων είναι μια εξαιρετικά επώδυνη διαδικασία: ο κόσμος αποτελείται από μέρη διαφορετικών εποχών και συστημάτων που δεν λειτουργούν μαζί, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν.
