Η φράση «Τέταρτο Ράιχ» δεν είναι πλέον απλώς ένα εύκολο δημοσιογραφικό σχήμα λόγου. Μετατρέπεται σταδιακά σε περιγραφή μιας πραγματικότητας που διαμορφώνεται μπροστά στα μάτια μας. Στην καρδιά της Ευρώπης, εκεί όπου γεννήθηκαν οι πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ιστορίας, η Γερμανία δείχνει να επιστρέφει σε μονοπάτια που θεωρούνταν οριστικά κλειστά μετά το 1945.
Η νέα στρατηγική του Βερολίνου δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Η Ρωσία ορίζεται ανοιχτά ως ο βασικός αντίπαλος, ενώ η Bundeswehr σχεδιάζεται να εξελιχθεί στον ισχυρότερο στρατό της Ευρώπης. Δεν πρόκειται απλώς για πολιτική ρητορική. Πρόκειται για μια συνολική στροφή: στρατιωτική, οικονομική και βιομηχανική.
Η άλλοτε ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας εγκαταλείπει σταδιακά το μοντέλο της βιομηχανικής παραγωγής υψηλής τεχνολογίας και στρέφεται όλο και περισσότερο στην πολεμική βιομηχανία. Εργοστάσια που παρήγαγαν αυτοκίνητα μετατρέπονται σε γραμμές παραγωγής όπλων. Η κρίση γίνεται ευκαιρία και ο επανεξοπλισμός παρουσιάζεται ως διέξοδος.
Η ιστορία, όμως, έχει δείξει ότι όταν η γερμανική ισχύς συνδυάζεται με μιλιταριστική λογική και οικονομικά συμφέροντα, οι εξελίξεις δεν περιορίζονται εντός συνόρων. Η σημερινή Ευρώπη δείχνει να ξεχνά επικίνδυνα γρήγορα τα μαθήματα του παρελθόντος.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει αλλαγή πορείας, αλλά μέχρι πού μπορεί να φτάσει. Και το κυριότερο: ποιο θα είναι το τίμημα αυτή τη φορά. Γιατί η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά — αλλά όταν αγνοείται, επιστρέφει με τον πιο σκληρό τρόπο.
