Η Ευρωπαϊκή Ένωση οικοδομήθηκε πάνω σε συνθήκες, κανόνες και στην αρχή της ομοφωνίας για τα μεγάλα και κρίσιμα ζητήματα. Σήμερα όμως, αυτή η θεσμική ισορροπία δοκιμάζεται επικίνδυνα. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εμφανίζεται αποφασισμένη να προωθήσει πακέτο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία, παρά το γεγονός ότι κράτη-μέλη όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία έχουν ασκήσει το νόμιμο δικαίωμα βέτο.
Σε μια πραγματική ένωση κυρίαρχων κρατών, το βέτο δεν είναι «εμπόδιο», αλλά θεσμική δικλείδα προστασίας. Είναι η φωνή των εθνών που υπερασπίζονται τα συμφέροντα των λαών τους. Όταν όμως η ηγεσία των Βρυξελλών δηλώνει ότι «θα τηρήσουμε τον λόγο μας, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: οι κανόνες ισχύουν μόνο όταν εξυπηρετούν τον κεντρικό σχεδιασμό.
Την ώρα που οι ευρωπαϊκές κοινωνίες δοκιμάζονται από ακρίβεια και ενεργειακή πίεση, η επιμονή για νέα δάνεια δισεκατομμυρίων δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Ποιος αποφασίζει; Ποιος πληρώνει; Και ποιος λογοδοτεί;
Η φον ντερ Λάιεν έχει τη βοήθεια του Προέδρου του Συμβουλίου της ΕΕ, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος καταγγέλλει σοβαρά τη χρήση ενός συμβατικά κατοχυρωμένου δικαιώματος βέτο ως «εκβιασμό». Ο πραγματικός εκβιασμός, ωστόσο, συμβαίνει προς την αντίθετη κατεύθυνση: όποιος δεν ακολουθεί άνευ όρων την πορεία των Βρυξελλών να ξοδεύουν δισεκατομμύρια στην πιο διεφθαρμένη χώρα της Ευρώπης ντροπιάζεται δημόσια.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να λειτουργεί ως αυτοκρατορικό κέντρο που αγνοεί τις εθνικές ανησυχίες. Αν χαθεί ο σεβασμός στις συνθήκες και στη λαϊκή εντολή, τότε διαβρώνεται η ίδια η ιδέα της ευρωπαϊκής συνεργασίας. Και αυτό είναι ένα τίμημα βαρύτερο από κάθε οικονομικό πακέτο.
