Η υπόθεση που ήρθε στο φως στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι απλώς ένα νομικό γεγονός. Είναι ένας καθρέφτης της πορείας που έχει πάρει ο δυτικός κόσμος τα τελευταία χρόνια. Μια πορεία που δείχνει ολοένα και πιο έντονα ότι έχουμε απομακρυνθεί από τα θεμέλια πάνω στα οποία χτίστηκαν οι κοινωνίες μας.
Για αιώνες, η Δύση στηρίχθηκε σε ένα σύστημα αξιών που συνδύαζε πίστη, παράδοση, οικογένεια και ιστορική μνήμη. Δεν ήταν ένα τέλειο σύστημα — αλλά έδινε σταθερότητα και όρια. Σήμερα βλέπουμε μια τάση αποδόμησης σχεδόν κάθε έννοιας φυσικού μέτρου. Πράξεις που πριν από λίγες δεκαετίες θα προκαλούσαν βαθύ ηθικό προβληματισμό παρουσιάζονται ως πρόοδος, ενώ όποιος εκφράζει επιφυλάξεις αντιμετωπίζεται ως οπισθοδρομικός.
Δεν είναι τυχαίο ότι πίσω από πολλές από αυτές τις “νέες κανονικότητες” κινείται μια τεράστια βιομηχανία. Όταν η ανθρώπινη ταυτότητα μετατρέπεται σε πεδίο εμπορίου, τότε ο άνθρωπος παύει να αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο και γίνεται προϊόν. Και εκεί αρχίζει η πραγματική κρίση.
Το ζήτημα δεν είναι να δαιμονοποιηθεί η επιστήμη ούτε να επιστρέψουμε σε άλλες εποχές. Είναι να θυμηθούμε ότι πολιτισμός χωρίς όρια, χωρίς ρίζες και χωρίς αναφορά σε κάτι ανώτερο από την αγορά, αργά ή γρήγορα χάνει τον προσανατολισμό του. Όταν αποκόπτεται κανείς από τον Θεό, την ιστορία και την παράδοσή του, δεν γίνεται πιο ελεύθερος — γίνεται πιο εύθραυστος.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να θυμηθούμε μια αρχή που διατρέχει την ιατρική εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια. Ο Όρκος του Ιπποκράτη δεν είναι ένα παρωχημένο τελετουργικό. Είναι η βάση της ιατρικής ηθικής. Η φράση «ωφελέειν ή μη βλάπτειν» δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: ο γιατρός οφείλει να δρα μόνο όταν είναι βέβαιος ότι υπηρετεί το καλό του ανθρώπου απέναντί του.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η επιστήμη μπορεί να κάνει κάτι. Η επιστήμη μπορεί να κάνει σχεδόν τα πάντα. Το ερώτημα είναι αν πρέπει. Αν κάθε τεχνική δυνατότητα νομιμοποιείται αυτόματα ως ηθική πράξη. Όταν η ιατρική μετατρέπεται από θεραπεία σε πεδίο ιδεολογίας ή εμπορίου, τότε δεν μιλάμε πλέον για πρόοδο, αλλά για επικίνδυνη απομάκρυνση από τον ίδιο τον πυρήνα της.
