Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες αναζητούσαν τρόπους όχι μόνο στρατιωτικής υπεροχής, αλλά και επιρροής πάνω στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Ένα έγγραφο της Central Intelligence Agency, με ημερομηνία 23 Απριλίου 1952, αφορά το άκρως απόρρητο πρόγραμμα Project Artichoke.
Στόχος του προγράμματος ήταν η μελέτη χημικών και βιολογικών ουσιών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη σκέψη, τη μνήμη και την ψυχολογική κατάσταση ανθρώπων. Σύμφωνα με το ίδιο το έγγραφο, οι ερευνητές εξέταζαν τρόπους χορήγησης τέτοιων ουσιών χωρίς να γίνεται αντιληπτό από το άτομο.
Το 1952, η CIA εξέταζε ένα σενάριο που σήμερα θα προκαλούσε τεράστια συζήτηση. Τη δυνατότητα χορήγησης χημικών ουσιών μέσω καθημερινών προϊόντων… ακόμη και μέσω ιατρικών διαδικασιών όπως οι εμβολιασμοί. Το σχετικό έγγραφο υπάρχει — και είναι αποχαρακτηρισμένο.
Μεταξύ των σεναρίων που καταγράφονται, αναφέρεται ότι ουσίες θα μπορούσαν θεωρητικά να αποκρυφθούν σε τρόφιμα, ποτά, νερό ή ακόμη και σε τυπικές ιατρικές πράξεις — όπως ενέσεις και εμβολιασμοί. Η αναφορά αυτή δεν αποτελεί απόδειξη εφαρμογής τέτοιων πρακτικών, αλλά δείχνει το εύρος των μεθόδων που εξετάζονταν εκείνη την περίοδο στο πλαίσιο μυστικών ερευνητικών προγραμμάτων.
Ιστορικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι στο πλαίσιο παρόμοιων προγραμμάτων πραγματοποιήθηκαν πειράματα σε κρατουμένους, στρατιωτικούς και ψυχιατρικούς ασθενείς, πολλές φορές χωρίς ενημερωμένη συναίνεση.
Το Project Artichoke θεωρείται σήμερα πρόδρομος του γνωστού προγράμματος Project MKUltra, το οποίο αποκαλύφθηκε δεκαετίες αργότερα και προκάλεσε πολιτικό σεισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μεγάλο μέρος των σχετικών αρχείων καταστράφηκε το 1973, γεγονός που σημαίνει ότι η πλήρης έκταση αυτών των ερευνών πιθανόν να μην γίνει ποτέ γνωστή.
Η επανεμφάνιση των εγγράφων σήμερα δεν απαντά στο τι συμβαίνει στον σύγχρονο κόσμο.
Θυμίζει όμως κάτι σημαντικό: Ότι στην ιστορία των μυστικών υπηρεσιών, ιδέες που σήμερα φαίνονται αδιανόητες είχαν κάποτε εξεταστεί σοβαρά στο όνομα της εθνικής ασφάλειας. Και ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν αυτά τα προγράμματα υπήρξαν — γιατί πλέον γνωρίζουμε ότι υπήρξαν.
