Η εκρηκτική άνοδος των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων δεν είναι απλώς μια διατροφική τάση. Είναι ένα σύμπτωμα ενός βαθύτερου μετασχηματισμού: της μετάβασης από την τροφή ως καρπό γης και κόπου, στην τροφή ως βιομηχανικό προϊόν. Στην Ελεύθερη Πένα δεν βλέπουμε το ζήτημα μόνο ως θέμα θερμίδων, αλλά ως ζήτημα πολιτισμού, αυτονομίας και υγείας.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα έχουν σχεδιαστεί για αποδοτικότητα. Είναι φθηνά, ανθεκτικά, τυποποιημένα. Εξυπηρετούν άψογα τις αλυσίδες εφοδιασμού και τα μεγάλα δίκτυα λιανικής. Όμως η ίδια αυτή βελτιστοποίηση απομακρύνει τον άνθρωπο από τη φυσική του διατροφή. Μελέτες συνδέουν σταθερά την αυξημένη κατανάλωσή τους με καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο, παχυσαρκία και μεταβολικές διαταραχές. Δεν πρόκειται για ηθικό πανικό, αλλά για συσσωρευμένη επιστημονική τεκμηρίωση.
Το πρόβλημα είναι ότι η ζημιά δεν εμφανίζεται άμεσα. Συσσωρεύεται σιωπηλά. Οι κοινωνίες συνεχίζουν να λειτουργούν, τα ράφια είναι γεμάτα και οι τιμές χαμηλές. Το κόστος μεταφέρεται στο μέλλον, στα συστήματα υγείας και στην ποιότητα ζωής των πολιτών. Έτσι δημιουργείται μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση σταθερότητας.
Πέρα από την υγεία, χάνεται και κάτι βαθύτερο: η διατροφική παιδεία, η οικιακή αυτάρκεια, η σχέση με την παραγωγή. Όταν η τροφή μετατρέπεται αποκλειστικά σε συσκευασμένο προϊόν, η κοινωνία γίνεται πιο εξαρτημένη και λιγότερο ανθεκτική.
Το ερώτημα δεν είναι αν το σύστημα λειτουργεί. Λειτουργεί άψογα για την αγορά. Το ερώτημα είναι αν λειτουργεί για τον άνθρωπο — και για πόσο ακόμη.
